26 de xul. de 2017

A lenga-lenga do Xanduca



Un chisco de cante e baile como despedida, ata setembro. Unha peza ben alegre, composta polo «brasilego» Sérgio Tannus, que se suma ao noso karaoke: «A lenga-lenga do Xanduca». Aparecía naquel marabilloso libro-CD de Maria Fumaça do 2012.

O dicionario Infopédia define unha lenga-lenga como un «texto transmitido de geração em geração, constituído por palavras que geralmente rimam e com muitas repetições, conferindo-lhe um carácter musical que facilita a rápida memorização». Unha voz procedente do quimbundo kulenga («correr»).

Polo que puiden descubrir, a parte que se asemella a un trabalinguas é unha lenga-lenga tradicional que cantan os nenos de Cabo Verde e do Brasil.
Tum-tum,
piscatunga tá,
piscatunga laribê,
piscatungatinga,
Oê beri beri beri bê,
piscatunga laribê,
piscatunga tá.
A gozar do verán! 

22 de xul. de 2017

Letras e logos



A Juventus de Turín acaba de presentar o seu novo escudo. Un logo moderno, simple e xeitoso. Un gran cambio, non exento de risco, pois sempre hai quen considera intocables este tipo de símbolos.



Para os que devecemos por enredar coas letras, a transformación pagou a pena. A letra «J», inicial de Juventus, coas clásicas barras brancas e negras do uniforme. E sobre esa base, o deseño deixa intuír unha camiseta estendida e, á vez, a silueta dun escudo, á esquerda. Brillante!

Persoalmente, os meus logotipos preferidos son os que prescinden de elementos superfluos para se centrar nas posibilidades expresivas das letras da marca comercial que publicitan. Asimilar tipografía e simboloxía ata conseguir, de forma sinxela, transimitir unha mensaxe. Aí está o segredo.

Deseguido, algúns exemplos baseados na mesma idea. Fabulosos!


Goodwill. Deseñado por Joseph Selame.
«g» inicial revela unha cara sorrinte. Boa vontade! Magnífica idea!

Eight. Deseñado por Stylo Design.
Diferentes cortes do número 8 dan para compoñer todas as letras da marca.

Flightning. Deseñado por Joan Pons Moll.
Un xiro á letra «f» e xa vemos o avión descolando. Case se oe o ruído dos motores!

Ed´s Electric. Deseñado poSiah Design.
Enchufe femia, enchufe macho, espazo negativo e... maxia! A letra «E»!

Highroad. Deseñado por Muamer Adilovic.
Un «H» tan feitiño que semella unha estrada pola que conduces. Permitido adiantar!

Antarctica. Deseñado por Alberto William.
Que foi antes, o pequeno e tenro pingüín? Ou o «a» minúsculo?

Play. Deseñado poRadomir Tinkov.
Repara un chisco nos corazóns e nas súas posicións. Descubres as letras? Extraordinario!

18 de xul. de 2017

O Ximnasio dos Verbos


«Andei» ou «andiven», «produxo» ou «produciu», «subes» ou «sobes», dúbidas deste tipo podes resolver coa nova app O Ximnasio dos Verbos, un proxecto desenvolto polos profesores Gabriel Pérez Durán e Óscar Rivas González dentro das aulas de Lingua e Cultura Galegas do Galicien Zentrum da Universidade de Heidelberg.

Froito das súas actividades docentes en Alemaña, xurdiu esta aplicación, que che ofrece converterte nun Jedi do verbo galego. Centrada no estudo da alternancia vocálica e dos verbos irregulares, esta ferramenta vén organizada en catro fases («procurar», «trucos», «adestramento» e «xogos»), cada unha delas cun cometido de seu, a xeito de camiño formativo desde a teoría ata a práctica. A app mesmo permite escoitar como soan as palabras de meirande complexidade. 



Como é sabido, para aprender un idioma, nada mellor que poñerse a falalo. Alixeirar a presión da corrección gramatical e equivocarse sen medo. Con todo, para perfeccionar o uso pouco a pouco sempre vai ben unha boa dose de estudo. E ferramentas como esta sempre son moi útiles. 

De estardes interesados, podedes descargar O Ximnasio dos Verbos de balde da Play Store premendo nesta ligazón

13 de xul. de 2017

Engurras que fan letras




Realmente creativa esta tipografía feita a man, nunca mellor dito. O deseñador gráfico brasileiro Lucas Neumann de Antonio desenvolveu este curioso proxecto, chamado Handwritten Type, co que recrea todas as grafías do alfabeto a través das mans.


Dedos que se entrelazan, mans que se contorsionan... Co plano de detalle axeitado, en cada furadiño, en cada engurra, pode aparecer unha letra.

De novo as mans como materia prima para expresalo todo mediante palabras. Sempre inesgotable a imaxinación dos deseñadores gráficos!

9 de xul. de 2017

As xoias da Castafiore

Tocaba xa un novo enigma. Desta vez, un enredo que ben podería formar parte dunha das aventuras de Tintín. Non é difícil, basta con facermos unha boa lectura comprensiva para despois reflexionarmos, sen apuro, sobre os datos que se dan.


As xoias da Castafiore
Ao castelo de Moulinsarts chega a diva Bianca Castafiore. Os seus anfitrións son Tintín e o Capitán Archibald Haddock. A Calandra de Milán instálase na «cámara do rei» con toda a súa equipaxe. 
Entre seus bens máis prezados, as catro caixas que conteñen as súas xoias. A metódica Castafiore garda sempre en cada caixa a mesma cantidade de alfaias. As caixas teñen ademais, en cadansúa tapa, unha inscrición feita con lapislázuli e madreperla. As inscricións din: «Dúas ou tres», «Unha ou catro», «Tres ou unha» e «Unha ou dúas».
Só un dos enunciados é verdadeiro, é dicir, indica fielmente a cantidade de xoias da súa caixa. Os outros tres son falsos.
Tintín soubo adiviñar cantas xoias hai en cada caixa. 
Sábelo ti?

Solución ao «O crebacabezas de Einstein» (9-4-2017): Británico. Casa vermella. Paxaros. Leite. Pall Mall. Casa 3 / Sueco. Casa branca. Can. Cervexa. Blue Masters. Casa 5 / Danés. Casa azul. Cabalo. Té. Blend. Casa 2 / NorueguésCasa amarela. Gato. Auga. Dunhill. Casa 1 / Alemán. Casa verde. Peixe. Café. Prince. Casa 4.

5 de xul. de 2017

Máis palabras que cobran vida



Un vídeo realmente cativador, deses que tanto nos gustan aquí en Xogosdelingua. O seu autor, o director e ilustrador neoiorquino Greg Condon, titulouno Disillusionment of 10 Point Font. Un exercicio de creatividade tipográfica feito a partir dunha máquina de escribir Smith Corona Galaxie Deluxe e da técnica do stop motion

Sink (‘depresión’), lazy (‘preguiceiro’), pin (‘alfinete’), orbit (órbita), happy (‘ledo, feliz’), miss (‘erro’)... Palabras que cobran vida convertidas en fantásticas metáforas visuais, como sucedía naquel tamén xenial Word as Image de Ji Lee. E o son, de One Thousand Birds, que lles dá aínda máis forza. Non perdades detalle!




Visto en Unapalabra.

1 de xul. de 2017

O «ABCdário» de Fábio Brazza



De novo connosco o poeta e rapeiro Fábio Brazza. Lembrade que o vimos hai pouco cunha abraiante peza musical a base de palíndromos? Pois hoxe marabilládevos cunha nova creación ludolingüística do xenio de São Paulo: «ABCdário». 

Nesta canción, Brazza fai unha vibrante análise crítica da sociedade brasileira e mundial dos nosos días, coa particularidade de que as palabras dos versos comezan todas pola mesma letra, percorrendo todo o abecedario, do A ao Z. É dicir, unha monumental obra que combina dous xogos de palabras: o tautograma e o abecegrama!

Así o explica o propio Brazza:
O desafio era fazer uma música primeiro só usando palavras que começam com a letra A, depois B, depois C, até o Z e volto no A de novo. Além disso, não podia apenas deixar um monte de palavras soltas, então transformei tudo em uma história com rima.
Xulgade vós mesmos:
Ameaças, atentados, aeroportos alerta
Arabes assaltam Aviões atingem a América
Armas apontadas a Al-Qaeda, Ala, Alcorão
Americanos assustados atacam Afeganistão
(Ação)! Bagdá bombardeado, barbaridades
Bush bravo, briga boba, batalhas, brutalidades
Brasil? Bagunçado, batido
Baixaria, Bunda, bola, botox, Brasilia, bandidos, (Basta)!
Banalidades, cadeias cheias crueldades, criminosos cometem chacinas comandam cidades, comunidades contra condomínios, contrastes, conflitos com cor, crenças, classes
Caravelas, capitanias, Cristóvão Colombo Cabral, chicote, cativeiro, comercio canavial, coincidência cara curiosamente, continuamos colônia, controlados culturalmente [...]
Aquí podes gozar da letra completa. Un prodixio de técnica e de creatividade cheo de mensaxe. Poesía social e ludolingüística! Muito bom!

27 de xuño de 2017

Os xeróglifos de Xosé Torrente










Hai pouco, exercendo de arqueólogo virtual, dei cun curioso tesouro: os xeróglifos en galego de Xosé Torrente. Todos eles aloxados na súa páxina persoal de Webcindario, ese recuncho que tanto se empregou no inicio da expansión da arañeira aló polos anos 2000.

Consultando a páxina souben que Xosé Torrente é un veterano ex-traballador de Bazán en Ferrol, apaixonado pola fotografía, pola informática, pola carpintaría de ribeira e... polos xeróglifos. De feito, mesmo ofrece nesta web un programa feito por el mesmo para o deseño de xeróglifos. Mágoa que a ligazón hoxe xa non estea operativa!

Ademais dos exemplos de arriba, que convido a resolver, aquí podedes atopar un total de 100 xeróglifos. Se sodes uns «friquis» coma min destes pasatempos, aínda podedes pasar un bo tempo espremendo os miolos para dar coas solucións.

Por certo, se ademais vos gustan os números, tedes unha serie especial de xeróglifos de contido matemático. E se vos van máis as sopas de letras, tamén dispoñedes un lugar para elas na web deste ludolingüista ferrolán.

Todo un achado!

23 de xuño de 2017

Elle Fanning's Fan Fantasy



A actriz e modelo Elle Fanning apareceu no pasado mes de maio por primeira vez, seica, na portada de Vogue. Para celebralo, os directores Ariel Schulman y Henry Joost realizaron, por encargo da revista de moda, esta curtametraxe titulada Elle Fanning’s Fan Fantasy, unha peza chea de sentido de humor e de espírito ludolingüístico. 

O xogo parte da idea de explotar todas acepcións de Fanning, o apelido da moza: o verbo to fan pode significar ‘abanar ou abanicar’ mais tamén ‘animar, alentar’; o substantivo fan significa ‘abano’ ou ‘ventilador’ e ademais ‘admirador/a’ ou ‘seguidor/a’. A partir de aí, un xogo de palabras detrás doutro, case unha sucesión de cómicos trabalinguas. E sempre en divertidas escenas cheas de creatividade e de estilo.

Unha mestura perfecta de enxeño e sentido do humor.

19 de xuño de 2017

Palíndromos ilustrados [17]


Os palíndromos teñen, ás veces, un aquel máxico. Non é difícil ver neles algo misterioso, case cabalístico. Mensaxes que están aí, á espera de seren reveladas grazas a unha combinación única e simétrica de letras, coma se fosen o «abracadabra» dalgún encantamento.

Algo diso veume á cabeza ao buscar unha imaxe para o palíndromo «A iraniana a nena anainaría», redondo na súa forma e na súa sonoridade. Un verdadeiro trabalinguas! Probade a pronuncialo rapidamente.

Resulta que, ao facer unha sinxela pescuda de imaxes de mulleres iranianas con bebés en Google, apareceu repetidamente a imaxe de Nazanin Zaghari abrazando a súa filla, como a de arriba.

Quen é Nazanin? Pois unha británico-iraníana de 38 anos, directora de proxectos da Fundación Thomson Reuters, que cumpre cinco anos de condena en Irán por cargos relacionados coa «seguridade nacional». O 3 de abril de 2016, despois de pasar unhas semanas de vacacións coa súa familia en Teherán, Nazanin foi arrestada no aeroporto Imán Jomeini cando se dispoñía a regresar ao Reino Unido coa súa filla pequena Gabriella, que este mes de xuño fai 3 anos. 

Amnistía Internacional condenou a detención e subliñou que o procesamento foi «inxusto». Non foron presentados cargos e, segundo Nazanin informou á súa familia en Irán, pedíronlle que asinase baixo coacción unha confesión, cuxo contido é descoñecido. O seu esposo, británico, mantén aberto en Change.org un pedimento de sinaturas para esixir a súa liberación, que a día de hoxe alcanzou os 912.545 asinantes. Ao parecer, neste tempo a Nazanin non se lle permitiu acceder a un avogado, nin á súa filla. 

E aí pechouse o máxico círculo do palíndromo. Sen dúbida, «A iraniana a nena anainaría».

Solución ás palabras agochadas (15-6-2017):
1: words, novel, read, story, pages, book
2: showers, damp, wet, stormy, puddle, muds
3: boots, chill, frost, snow, ice, mittens
4: hungry, party, red, cheese, music, yummy
5: dig, garden, farm, bloom, seed, mud
6: sled, cold, frost, chill, toboggan, ice
7: iowa, cow, guitar, wow, orange, laugh
8: boy, tree, fish, wave, nice, hot
9: straw, mirror, cat, tiles, couch, cord
10: snow, see, tell, man, cut, cool

15 de xuño de 2017

Atopa as palabras agochadas

Como andas de inglés? E de agudeza visual? Hoxe, un sinxelo xogo co que poñer a proba estas dúas destrezas. Es quen de atopar seis palabras agochadas en cada unha destas ilustracións? Unha pista, as voces teñen relación coa escena que se presenta. 

Un pasatempo certamente entretido que está de moda na arañeira e que ten algo de «buscando a Wally» e de sopa de letras. Se es dos que gozan con este tipo de xogos, adiante! Ponte a proba!

Mágoa non dispor doutros semellantes en galego. Algún ilustrador ou ilustradora dispoñible por aí?

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11 de xuño de 2017

ABBA: «SOS»

Un xogo de palabras pode axudar a levantar un imperio (como vimos hai tempo). Quen sabe se o éxito de moitos grupos musicais sería o mesmo de teren outro nome menos lucido e menos lúdico. Ás veces as ideas simples e brillantes poden marcar a diferenza!


Contan que John Lennon, para lle dar nome ao que logo sería o máis popular grupo de rock de todos os tempos, pensou inicialmente en The Beetles (‘Os escaravellos’). Logo xurdiu o xogo de palabras e cambiou «Beet» por «Beat», en referencia a este tipo de música. E así naceron The Beatles. Xenial ludolingüista, Lennon.


Adam Clayton, baixo de The Hype, quería cambiar o nome do seu grupo. Buscaba algo moito máis ambiguo. Deu cunha combinación de letra e número que cumpría con ese requisito polisémico: U2. Significa moitas cousas: é o nome dun avión espía, dun submarino, dun popular modelo de pilas inglesas e, asemade, pola súa pronuncia, pode interpretarse «you too» (‘ti tamén’) ou «you two» (volos dous’). 


O grupo Molotov caracterízase polas súas letras fortes e comprometidas. A súa música combina rap, rock e ritmos mexicanos. Á hora de buscaren un nome que reunise todas esas ideas, decidíronse polo do famoso cóctel explosivo: de connotacións revolucionarias e de potente sonoridade monovocálica.


Con todo, un dos grupos máis marcados pola ludolingüística é o formado por Agnetha Fältskog, Björn Ulvaeus, Benny Andersson e Anni-Frid Lyngstad. Estes catro suecos decidiron crear o nome da súa banda unindo as iniciais dos seus nomes de pía: ABBA. Un redondo acrónimo palindrómico de pronuncia doada en calquera lingua da planeta. Claro que para poder usalo tiveron que lle pedir permiso a Abba, a máis popular marca sueca de arenques en conserva.


Para lle poñer a guinda, ABBA é (que eu saiba) o único grupo cun palíndromo no seu nome e no título dun dos seus éxitos: «SOS». Aí queda iso!



7 de xuño de 2017

«O céu sueco»

O gol, Edson, nos dê logo!

Até o poeta
método tem,
a rima mira.

Ah, Ana, bacanal lá na cabana há.

Luz, ar, amo o mar azul.

A mãe afro adota toda orfã e ama.

A parella formada polos brasileiros Caio Nogueira Zerbini e Luiz Araújo Florence pasa a ampliar a nosa xa nutrida listaxe de creadores de palíndromos ilustrados, unha das miñas debilidades ludolingüísticas.

Dei con eles case por casualidade. Caio é quen dá forma ao texto simétrico e Luiz ocúpase de deseñar a imaxe que o ilustra. Unha asociación redonda que vai amosando as súas pezas en Facebook no espazo «O céu sueco». Que dure!

2 de xuño de 2017

21 Días En Galego


Pilar Ponte e a xente do IES da Pobra do Caramiñal botaron a andar aló polo 2013 unha experiencia normalizadora moi atraente: «21 DÍAS CO GALEGO». Unha iniciativa deseñada para reflexionar sobre a propia relación coa lingua e, sobre todo, para falar, falar, falar... Con todo merecemento recibiu no 2015 o premio de innovación outorgado pola Consellería de Educación. 

Este ano, no Fogar de Santa Margarida, animámonos a seguir o seu ronsel e un grupo de alumnos e alumnas de 3ESO afrontaron o reto do noso particular «21 DÍAS EN GALEGO». Nun ámbito tan fortemente castelanizado como o da Coruña, estes rapaces viviron as tres semanas procurando desenvolverse en galego e gravando diariamente a súas reflexións e os retos lúdicos que se lle ían propoñendo.

Un destes xogos foi o «Pasagalego», outra invención xenial dos da Pobra baseada no popular concurso de televisión. Eles ofrecéronnos a nós este primeiro en vídeo. 



E ao cabo dunhas semanas, desde o Fogar devolvémoslles o agasallo.



Das moitas horas de gravación acumuladas, seleccionamos menos de 30 minutos que veñen resumir unha experiencia fantástica que esperamos repetir nos vindeiros cursos. 



Se cadra, axiña veremos o reto de «21 DÍAS EN GALEGO» espallado por máis centros do país. Por que non? Paga realmente a pena!

29 de maio de 2017

Un acróstico de Mero para Lorca

    

Hoxe vén a Xogosdelingua un bo amigo: Baldomero Iglesias Dobarrio, máis coñecido como Mero.

Mestre xubilado, Mero é músico e poeta por vocación. Participou na fundación en 1972 de Fuxan os Ventos. Desde 1984, xunto co seu compañeiro Xosé Luís Rivas Cruz (Mini), pasou a formar o grupo A Quenlla, que segue activo na actualidade. Ademais, como vimos hai pouco, a el lle debemos algunhas das máis fermosas versións musicadas de poemas das nosas letras: «O carro», «Penélope», «Alén do teu recordo»... 

Mais agora centrarémonos na súa faceta poética. Como el mesmo ten declarado:
Para min a poesía é unha terapia necesaria para facer reconto dos días, dos soños, da vida. A palabra, así disposta, pode ser o elemento de amparo e de cohesión social precisa para sermos, en conxunto, para ser quen somos pegados á terra e sabéndonos da mesma orixe, para relacionarnos entre nós e co mundo, para sentir e emocionarnos, mesmo para chorar as bágoas e rir tantas cousas fermosas.
Mero escribiu, polo de agora, catro libros de poesía: Na lonxitude do tempo (2005), Recendos de luz e sombra (2006), No papel que mudo escoita (2011) e Doce ducias (2016).

Nas últimas semanas lin, devagar, as 350 páxinas de No papel que mudo escoita. Unha lectura que permitiu gozar dunha poesía feita co corazón e chea de verdade. Versos que nos falan do recendo da infancia, do cerne da familia e da lingua, do amor e do desexo, da patria sometida, do futuro soñado e de moitas outras cousas.

De entre os seus poemas, un chamou especialmente a miña atención: «Canto doe a dor, canta dor, cantador», dedicado a Federico García Lorca, o poeta granadino e universal fusilado o 18 de agosto de 1936. Unha homenaxe a este autor que tanto agarimo e repecto amosou pola nosa lingua e pola nosa cultura. No seu título, Mero xoga coas palabras expresando, a través do calembur, a idea da inmensa dor polo asasinato dun «cantador» como Lorca. Logo, desenvolve o corpo do poema artellado a partir de dous acrósticos paralelos, un co nome completo de Lorca e outro co enunciado inicial do título: «Canto doe a dor».  
CANTO DOE A DOR, CANTA DOR, CANTADOR
Foi en Viznar, en Granada,
Escuras salvas de morte
Descargaron dende as sombras
En agosto, un dezanove,
Rebentando os anhelados
Inmensos soños dos homes.
Crimes cubertos de tebras
O tempo sempre os descobre!
Coidaban matar a alba disparando cara ao sol.
Aínda por veces se escoitan e como ecos resoan, 
Non acalaron os tiros tanta dor no corazón.
Gardou o pobo lembranzas
Aforrando na memoria,
Recuperando a razón
Contra os que usaron a forza.
Ímpetos de liberdade
Agardan contar a historia.
Ten que saberse a verdade condenando a insurrección, 
Orgullosos dun exame que repoña a dignidade, 
Debendo dar conclusión a tanto tempo de aldraxe:
O silencio ecoa as balas das feridas e a traizón.
Liberdade aínda coutada
O pasado non o atende.
Roubárannos toda a alba!
Co exemplo daquela xente
A luz prende na esperanza!
E a culpa daquela infamia non prescribe coa omisión
Angustiaría os desexos dun futuro de ilusión. 
Dicían matar a alba disparando cara ao sol 
Ou berrando “viva a morte”, verdugos da erudición.
Reciben bágoas os ollos, …malia quen nolos matou!
De novo, a ludolingüística como eficaz caxato para poesía máis comprometida. Temos, así, un título máis para a nosa «bibliografía ludolingüística básica».

25 de maio de 2017

Toca aprender árabe





Un par de entradas atrás, vimos o divertido que podía resultar converter unha palabra no debuxo do elemento que designa. Falabamos da utilidade didáctica desta técnica á hora de adquirir vocabulario en Inglés, por exemplo. 

Hai algo máis de tempo, en «O chinés, un chisco máis fácil» tamén vimos a mesma idea aplicada ao deseño dun método de aprendizaxe da lingua máis falada do planeta. Unha solución realmente brillante cando un idioma non resulta doado de aprender. 

A mesma reflexión levou o deseñador Mahmoud El Sayedh a manipular algunhas palabras do árabe, de tan femosas caligrafías, para representar o que significan. Isto é, puxo o seu agudo ollo de artista gráfico a traballar para atopar as similitudes entre certas voces árabes e as súas imaxes. Así ata que foron xurdindo estes orixinais deseños.

Graciñas, Churruqueira, por mo dar a coñecer!
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...